အာမေးနီးယန်း နဲ့ အဇာဘိုင်ဂျန် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးကို ရုရှ၊ပြင်သစ် နဲ့ အမေရိကန်တို့ တောင်းဆို

Spread the love
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  

 

“အဓိကမြို့ကြီးများကိုအမြောက်ကျည်ဆံများ
ထိမှန်ပြီးနောက် ကရာဘက်(ခ်)ဒေသ အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးကို ရုရှ၊ပြင်သစ် နဲ့ အမေရိကန်တို့က တောင်းဆို”

October 7,2020

အငြင်းပွါးမှုဖြစ်ပွါးနေတဲ့ နာဂေါ်နို-ကရာဘက်(ခ်)ဒေသမှာ ပဋိပက္ခ ပြဿနာတွေ
အရှိန်အဟုန်မြင့်မားနေတုန်း အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံ
တွေက အဓိကမြို့ကြီးတွေကို အမြောက်များနဲ့
စတင်ပစ်ခတ်လိုက်ပြီးတဲ့နောက်မှာ အာမေးနီးယန်း နဲ့ အဇာဘိုင်ဂျန်တပ်ဖွဲ့တွေကို
ချွင်းချက်မရှိ အပစ်အခတ်ရပ်စဲကြဖို့ ပြင်သစ်၊
ရုရှ နဲ့ အမေရိကန်နိုင်ငံ တို့က တနင်္လာနေ့မှာ
တောင်းဆိုလိုက်ပါတယ်။
၁၉၉၀ကျော်နှစ်များမှာ အဇာဘိုင်ဂျန်ကနေ ထွက်ပြေးလွတ်မြောက်လာကြပြီး အခြားနယ်မြေတခုကို ရောက်ရှိနေကြတဲ့
အာမေးနီးယန်းမျိုးနွယ်စုလေးတစုဖြစ်တဲ့
ခွဲထွက်ရေးတပ်ဖွဲ့တွေဟာ ရှေ့တန်းမျဉ်းတလျှောက်မှာတိုက်ပွဲတွေဖြစ်ပွါးနေတာကို သတင်းပေးပို့ခဲ့ပြီး ၊ဒေသမြို့တော် စတက်ပန် နကာ့(ထ်)ဟာ
အမြောက်လက်နက်ကြီးတွေနဲ့ နောက်တကြိမ်
ပစ်ခတ်တာကိုခံနေရတယ်လို့ပြောပါတယ်။
အဇာဘိုင်ဂျန်ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးက
“အာမေးနီးယန်းတပ်ဖွဲ့တွေဟာ မြို့ပေါင်းများစွာကို အမြောက်လက်နက်ကြီး
တွေနဲ့ပစ်ခတ်နေကြပြီး၊တိုင်းပြည်ရဲ့ ဒုတိယ
အကြီးဆုံးမြို့တော် ဂန်ဂျာဟာ
ပစ်ခတ်တာကို တနင်္ဂနွေနေ့မှာ ပဌမဆုံး စတင်
ခံခဲ့ရတယ်”လို့ပြောပါတယ်။
ဆင်ခြေဖုန်းဒေသတွေကို လက်နက်ကြီးနဲ့ပစ်ခတ်မှုတွေ ပိုမိုတိုးမြင့်လာတာကြောင့် ပြည်သူပြည်သား
တွေ စစ်ပွဲကြောင့်အစုလိုက်အပြုံလိုက်
ထိခိုက်သေဆုံးကြမှာကို စိုးရိမ်ပူပန်လာကြပါတယ်။ဖြစ်ပွါးနေတဲ့ ဒီပဋိပက္ခမှာ အနည်းဆုံး လူ၂၆၀ သေဆုံးခဲ့ရ
ပြီးဖြစ်ပါတယ်။
တနင်္လာနေ့နှောင်းပိုင်းမှာ ရုရှ၊အမေရိကန်
နဲ့ပြင်သစ် စေ့စပ်ဖျန်ဖြေရေးအဖွဲ့ ရဲ့ ပူးတွဲ
သဘာပတိတွေက အလျှင်အမြန် ချွင်းချက်မရှိ
အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးတောင်းဆိုချက်အသစ်တခု ထုတ်ပြန်ခဲ့ပါတယ်။အရင်က ထုတ်ပြန်ချက်တွေဟာ မြေပြင်မှာ လက်တွေ့ထိရောက်တဲ့အကျိုးသက်ရောက်မှု
တွေ မရှိပေမဲ့ ဒီတခါမှာတော့ တိုက်ပွဲတွေ ငြိမ်
သက် ရပ်တန့်သွားလိမ့်မယ်လို့ မျှော်လင့်
နေကြပါတယ်။
အရပ်သူအရပ်သားတွေနေထိုင်ရာနေရာ
တွေကို ပစ်မှတ်ထားတိုက်ခိုက်နေကြတယ်
ဆိုတဲ့အချက်တွေပါဝင်တဲ့တိုးမြင့်လာတဲ့
ပဋိပက္ခတွေဟာ ဘယ်လိုမှလက်မခံနိုင်တဲ့
‘ဒေသဆိုင်ရာတည်ငြိမ်ရေးကို ခြိမ်းခြောက်မှုတခု’ဖြစ်လာစေတယ်လို့ သုံးနိုင်ငံ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးတွေရဲ့ ပူးတွဲထုတ်ပြန်ချက်မှာ ပြောဆိုထားပါတယ်။
အလျှင်အမြန် အပစ်အခတ် ရပ်စဲဖို့ကို ဝန်ကြီးများက နောက်တကြိမ် ထပ်မံ
တောင်းဆိုပါတယ်လို့ ထုတ်ပြန်ချက်ထဲမှာ
ဖော်ပြထားပါတယ်။
သီးခြားအနေနဲ့ ရုရှသမ္မတ ဗလာဒီမာ ပူတင်က
ပဋိပက္ခ နဲ့ ပြင်းထန်တဲ့ထိခိုက်ဒါဏ်ရာရ သေဆုံးမှုတွေကို အာမေးနီးယန်းဝန်ကြီးချုပ်
နီကိုးလ် ပါရှင်ယန် နဲ့ ဆွေးနွေးခဲ့ပြီး
အလျှင်အမြန် ချွင်းချက်မရှိ အပစ်အခတ်
ရပ်စဲဖို့ တောင်းဆိုခဲ့တယ် လို့ ကရင်မလင် က
ပြောပါတယ်။
ခွဲထွက်ဒေသကိုအထောက်အပံ့ပေးနေတဲ့
အာမေးနီးယန်းရော အဇာဘိုင်ဂျန်ရော
ဘယ်နိုင်ငံကမှ နောက်ဆုတ်မယ့် အရိပ်အယောင် အခုထိ မပြကြသေးပါဘူး။
ခွဲထွက်ရေးစစ်သားတွေသူတို့တပ်စွဲထားတဲ့
နေရာတွေကနေ ထွက်ပြေးနေကြတယ်လို့
အဇာဘိုင်ဂျန်ကပြောကြားခဲ့ပြီးတဲ့နောက်မှာ
အာမေနီးယန်းခေါင်းဆောင်ပိုင်းက နည်းဗျူဟာ ရည်မှန်းမှန်းချက်အရ
တိုက်ခိုက်ရေးသမားတွေကို ပြန်ခေါ်ခဲ့ပြီးပြီ လို့
အဲ့ဒီနေ့အစောပိုင်းကပြောဆိုခဲ့ကြပါတယ်။
တိုက်ခိုက်မှုတွေဟာ စက်တင်ဘာလ ၂၇ရက်
နေ့မှာစတင်ဖြစ်ပွါးခဲ့တာပါ။ကာရာဘက်(ခ်)
ဒေသမှာ ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စုဟောင်းရဲ့
အိမ်နီးချင်းတိုင်းပြည်တွေကြားမှာ ဆယ်စုနှစ်
ချီကြာမြင့်နေပြီဖြစ်တဲ့ပဋိပက္ခ မီးပြန်လည်
တောက်လောင်လာတာပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ဒေသနဲ့
သက်ဆိုင်နေတဲ့အင်အားကြီးတွေ ဖြစ်တဲ့
တူရကီနဲ့ ရုရှတို့ကို ပဋိပက္ခမှာ ပါဝင်ပတ်သက်
လာစေခဲ့ပါတယ်။
အဇာဘိုင်ဂျန် နဲ့ အာမေးနီးယားတို့ဟာ
အပစ်အခတ်ရပ်စဲဖို့ နဲ့ ဒီဒေသနဲ့ပတ်သက်ပြီး ကာလကြာရှည်ညှိနှိုင်းဆွေးနွေးခဲ့တာတွေကို
ပြန်လည်လုပ်ဆောင်ဖို့ နိုင်ငံတကာက
တောင်းဆိုချက်တွေကို လစ်လျှူရှု ထားခဲ့
ကြပါတယ်။
‘ငါတို့ကိုအနိုင်ယူလို့မရ’
အာမေးနီးယား ရဲ့မြို့တော် ယီရီဗန်မှာ ပြည်သူတွေဟာ သူတို့ရဲ့တပ်ဖွဲ့တွေ ကာရာဘက်(ခ်)မှာ တိုက်ခိုက်နေကြတာကို ထောက်ခံကြောင်းဖော်ပြခဲ့ကြပါတယ်။
ဒေသအုပ်ချုပ်ရေး ရုံးချုပ်က မြို့တော်ရဲ့ လူအစည်ကားဆုံးလမ်းဆုံ
တနေရာမှာ ရုပ်မြင်သံကြားဖန်သားပြင်
အကြီးကြီးတခုတပ်ဆင်ထားပါတယ်။
အဲဒီကနေမျိုးချစ်စိတ်ဓာတ်တက်ကြွစေတဲ့
သီချင်းတွေ ထုတ်လွှင့်ပြသနေပြီး အိမ်တွေမှာ
အလံတွေလွှင့်ထူခိုင်းထားပါတယ်။
“ကျွန်တော်တို့ဟာ အောင်နိုင်ကြတော့မှာ၊
ကျွန်တော်တို့ပြည်သူတွေကို ဘယ်သူကမှ
ရှုံးနိမ့်အောင်မလုပ်နိုင်ဘူးဆိုတာ တကမ္ဘာလုံး
ကြားသိဖို့လိုအပ်တယ်။ကျွန်တော်တို့ဟာ
အနိုင်ယူလို့မရတဲ့သူတွေပါ” လို့ အသက် ၅၇နှစ်
အရွယ်ရှိ ဂါရာနီ အာရှက်ခ်ယန် ကပြောပါတယ်။
တောင်တန်းတွေထူထပ်တဲ့ ကာရာဘက်(ခ်) ပြည်နယ်ရဲ့အလည်ခေါင်က
လူဦးရေ၅၀၀၀၀ရှိတဲ့ စတက်ပန်နကာ့(ထ်)
မြို့တော်ဟာ သောကြာနေ့ကတည်းက
လက်နက်ကြီးကျည်ဆံတွေ ပုံမှန် ကျရောက်
နေတာဖြစ်ပြီး မြို့သူမြို့သားတွေဟာ
မြေအောက် ဗုံးခိုကျင်းတွေမှာ ပြွတ်သိပ် တိုးဝှေ့ ပြီး ခိုလှုံနေကြရပါတယ်။
ခွဲထွက်ရေးသမားတွေရဲ့ နိုင်ငံခြားရေး
ဝန်ကြီးက စတက်ပန် နကာ့(ထ်) မြို့ကို ဒေသစံတော်ချိန် နံနက်၆း၃၀ (၀၂၃၀GMT)မှာ
အမြောက်တွေနဲ့ စတင်ပစ်ခတ်ခဲ့တာလို့
ပြောပါတယ်။ပြင်းထန်တဲ့ အမြောက်ကျည်ဆံတွေ ထပ်တလဲလဲကျရောက်ပေါက်ကွဲနေပြီး၊
အပြင်းအထန် ထိခိုက်ပျက်စီး သွားတဲ့ တိုက်ခန်းတွေက ကျောက်တုံး
ကျောက်ခဲ အပိုင်းအစတွေ၊စစ်လက်နက်
ပစ္စည်း တွေ ကိုင်တွယ်အသုံးပြုခဲ့တဲ့ အဇာဘိုင်ဂျန် တွေကို သေဆုံးစေခဲ့တာတွေကို
ဗီဒီယိုရုပ်ရှင် ထုတ်လွှင့်ပြသခဲ့ပါတယ်။
အာမေနီးယန်းတွေဟာ လူဦးရေ ၃၃၀၀၀၀
ကျော်ရှိတဲ့ ဂန်ဂျာပြည်နယ်ရဲ့မြို့တော်များ၊လူ
၃၈၀၀၀ခန့်နေထိုင်ကြတဲ့ အက်ဂ််ဂျာ ဘေဒီ မြို့
တို့အပြင် ဘေးလာဂန်၊ဘာဒါနဲ့တာတာ မြို့တွေ
ကို အမြောက်တွေနဲ့ ပစ်ခတ်နေကြတယ် လို့
အဇာဘိုင်ဂျန်တွေက သူတို့ပါဝင်ပတ်သက်
လာရမှုအတွက် ပြောဆိုပါတယ်။

လူဦးရေထူထပ်သိပ်သည်းတဲ့ အရပ်သားတွေနေထိုင်တဲ့ အရပ်ဒေသတွေကို
အာမေးနီးယန်းတွေကတိုက်ခိုက်နေကြတယ်လို့ သမ္မတ အီလ်ဟန် အလီယက်(ဗ်)ရဲ့ အကြံပေး ပုဂ္ဂိုလ် ဖြစ်တဲ့ ဟစ်ခ်မက် ဟာဂျီယက်(ဗ်)က စွတ်စွဲပြောဆိုပါတယ်။
သူတို့ဟာ ဂန်ဂျာရဲ့ ဗဟိုဈေးကို အမြောက်တွေနဲ့ ပစ်ခတ်ခဲ့တယ်လို့
ပြောဆိုခဲ့ပါတယ်။
“အရိုင်းအစိုင်းဝါဒ နဲ့အများပြည်သူနေထိုင်တဲ့အဆောက်အအုံ ပစ္စည်းတွေကိုအသားလွတ်ဖျက်ဆီးတတ်တဲ့လူရမ်းကားဝါဒပါပဲ။အားနည်းပျော့ညံမှုနဲ့သွေးရူးသွေးတမ်းဖြစ်မှုရဲ့
လက္ခဏါပဲဖြစ်တယ”လို့် သူက တွစ်တာမှာ
ရေးသားခဲ့ပါတယ်။
“အရမ်းကာရော မဆင်မခြင်ပစ်ခတ်မှုများ”
နှစ်ဘက်စလုံးက အရပ်သား၄၀ကျော်သေဆုံးသွားခဲ့ရပြီး
ဖြစ်တယ်လို့ သတင်းဖော်ပြခဲ့ပါတယ်။
အမြောက်လက်နက်ကြီးတွေနဲ့မဆင်မခြင်
ပစ်ခတ်တာတွေ၊မြို့တော်တွေ၊မြို့တွေနဲ့အခြားလူဦးရေထူထပ်တဲ့နေရာတွေမှာပေါက်ကွဲအားပြင်းထန်တဲ့လက်နက်တွေ
အသုံးပြုပြီးတရားဥပဒေမဲ့တိုက်ခိုက်တာတွေ
ကို နိုင်ငံတကာကြက်ခြေနီအဖွဲ့က ရှုံ့ချ ပြစ်တင်
တဲ့အစီရင်ခံစာကို တနင်္ဂနွေနေ့က ထုတ်ပြန်
ခဲ့ပါတယ်။
တနင်္လာနေ့မနက်ပိုင်းမှာ မြို့တော်ဟာ လက်နက်ကြီးတွေနဲ့ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်တာကိုအပြင်းအထန်ခံခဲ့ရပြီး၊နေ့လည်ပိုင်းလောက်မှာ ပစ်ခတ်မှုတွေလျော့ကျ သွားခဲ့တယ်လို့ စတက်ပန် နကာ့(ထ်)မြို့ကမျက်မြင်သက်သေတဦးက AFPသတင်းဌာနကို ပြောပြပါတယ်။လမ်းတွေပေါ်မှာလူသူကင်းမဲ့နေပြီး၊လူအများအပြားဟာ မြေအောက်တိုက်ခန်းတွေထဲမှာပုန်းခိုနေကြပါတယ်

မြို့မှာနေထိုင်ကြသူတွေဟာ ယာဉ်တန်းတွေနဲ့မြို့ကနေ အာမေးနီးယန်းပိုင်နက်ဒေသတွေကိုထွက်ပြေးနေကြပြီး၊မြို့တော် ယီရီဗန်ကိုရောက်ရှိနိုင်တဲ့လမ်းကြောင်းကို ရှာဖွေဖို့မျှော်လင့်ချက်နဲ့ဂေါရစ်(စ်) နယ်စပ်မြို့မှာ အုပ်စုလိုက်စုရုံးနေကြပါတယ်။

ပစ်ခတ် တိုက်ခိုက်မှုတွေနဲ့ ပတ်သက်ပြီး နိုင်ငံကို တနင်္ဂနွေနေ့က မိန့်ခွန်းပြောကြားရာမှာ
တိုက်ခိုက်မှုတွေရပ်စဲဖို့အတွက်စည်းမျဉ်း
သတ်မှတ်ချက်တွေကို အလီယက်(ဗ်)က
ချမှတ်ခဲ့ပါတယ်။
“အာမေးနီးယန်းတပ်ဖွဲ့တွေဟာ ကျွန်တော်တို့ရဲ့ပိုင်နက်နယ်မြေတွေကနေထွက်ခွါသွားရမယ်။အပြောနဲ့သာမဟုတ်ပဲ၊လက်တွေ့လုပ်ကိုင်ဆောင်ရွက်ရမယ်။အပြည့်
အဝဆုတ်ခွါသွားဖို့တိကျတဲ့အချိန်ဇယား
ပေးရမယ်။အဇာဘိုင်ဂျန်ပြည်သူတွေကိုတောင်းပန်ပြီး၊
အဇာဘိုင်ဂျန်ရဲ့ပိုင်နက်နယ်မြေတည်တံ့ခိုင်မြဲမှု
ကို အသိအမှတ်ပြုရမယ်”လို့သူက
ပြောဆိုပါတယ်။
“ခွေးတွေလိုသူတို့နောက်ကိုလိုက်ပါ”
“နာဂေါ်နို-ကာရာဘက်(ခ်)ဟာ
ကျွန်တော်တို့ရဲ့နယ်မြေပါ။ ကျွန်တော်တို့
အဲဒီကိုပြန်သွားရမယ်။ အခုကျွန်တော်တို့
အခုပြန်သွားနေကြပါတယ်”လို့ အလီယက်(ဗ်)
ကပြောခဲ့ပါတယ်။
“ဒါဟာအဆုံးသတ်ပါပဲ။ကျွန်တော်တို့ဟာ
ဘယ်သူတွေဆိုတာသူတို့ကိုပြသရမယ်။ကျွန်တော်တို့ဟာအခုသူတို့နောက်ကို ခွေးတွေလိုလိုက်နေကြပါတယ်။”
ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စု ပြိုကွဲနေစဉ်အတောအတွင်းမှာ အဇာဘိုင်ဂျန်ကနေကာရာဘက်(ခ်)ဒေသရဲ့ လွတ်လပ်ရေး ကြေညာမှုဟာ ၁၉၉၀ကျော် အစောပိုင်းနှစ်တွေမှာ စစ်မီးတောက်လောင်စေခဲ့ပါတယ်။ လူပေါင်း၃၀၀၀၀ကျော် အသက်တွေ ဆုံးရှုံးခဲ့ရပြီးဖြစ်ပါတယ်။
၁၉၉၄ အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီမှုရရှိပြီးကတည်းက ပဋိပက္ခဖြေရှင်းရေးအတွက်ဆွေးနွေးပြောဆိုကြတာတွေဟာ တိုးတက်မှု မဖြစ်စလောက်လေးသာရရှိခဲ့ပါတယ်။

တူရကီဟာ အဇာဘိုင်ဂျန်ရဲ့ အင်အားတောင့်တင်းတဲ့ မူဆလင်အဖွဲ့ဝင်မဟာမိတ်နိုင်ငံတခုဖြစ်ပြီး၊ဆီးရီးယားနဲ့လစ်ဗျားမှ ​နိုင်ငံခြားကြေးစား စစ်သားတွေစေလွှတ်ပြီး တိုက်ပွဲထဲမှာပါဝင်တိုက်ခိုက်နေတယ်လို့တူရကီနိုင်ငံက ပြောဆိုထားပါတယ်။

Source:France-24(AFP)


Spread the love
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •